Ä˘ą˝¶ĚĘÓĆµ ALBA â€“ LĂ rach nam BĂ rd 19mh â€“ Am BĂ rd: MĂ iri Nic a' Phearsain

19mh linn / MĂ iri Nic a' Phearsain

Am BĂ rd

Rugadh MĂ iri NicDhĂ˛mhnaill ann an 1821 agus chaidh a togail ann an SgĂ¨abost san Eilean Sgitheanach. B' e croitear a bha na h-athair, Iain BĂ n mac Aonghais Ă’ig, 's bha esan pĂ˛sta aig FlĂ˛raidh, nighean NĂ¨ill Mhic Aonghais, Ă Uige.

Ann an 1845, ghluais MĂ iri a dh'Inbhir Nis. TrĂ¬ bliadhna an dĂ¨idh sin, phĂ˛s i Isaac Mac a' Phearsain, greusaiche Ă Inbhir Nis, agus rinn iad an dachaigh sa bhaile.

BhĂ saich Isaac ann an 1871, ga fĂ gail le sianar chloinne. Bha an fheadhainn a b' Ă˛ige 12 agus 15 bliadhna a dh'aois.

An dĂ¨idh a bhĂ is, fhuair i obair mar bhanaltram aig a' BhPh Harriet Turner. An dĂ¨idh bĂ s a' BhPh Turner, chaidh a chur air MĂ iri gun robh i air cuid de a h-aodach a ghoid. Chaidh a dĂ¬teadh sa chĂąirt agus a cur don phrĂ¬osan fad dĂ fhichead latha. Tha cuid den bheachd gur e searbhant eile a chur aodach a' BhPh Turner ann an ciste MĂ iri, agus bha MĂ iri fhĂ¨in deimhinnte gun robh i neochiontach â€“ bha sin follaiseach ann an grunnan de a h-Ă˛rain a rinn i. Mar a thuirt i fhĂ¨in:

'S e na dh'fhuiling mi de thĂ mailt, A thug mo bhĂ rdachd beĂ˛.

An dĂ¨idh dhith faighinn a-mach Ă s a' phrĂ¬osan, chaidh MĂ iri a Ghlaschu a shireadh obair mar bhanaltram. Fhuair i cuideachd trĂ¨anadh mar bhean-glĂąine ann an Taigh Eiridinn RĂ¬oghail a' bhaile.

Tha e coltach gun do dh'ionnsaich MĂ iri leughadh is sgrĂ¬obhadh aig an Ă m seo, oir chan eil teisteanas gum b' urrainn dhi seo a dhĂ¨anamh ro 1872.

Ann an 1876, ghluais i gu Grianaig far an robh i na banaltram, ach bhiodh i tric a' tilleadh a Ghlaschu gu cĂ¨ilidhean mĂ˛ra nan Sgitheanach.

Thill i dhachaigh dhan t-Eilean Sgitheanach ann an 1882, 's bha i a' fuireach eadar SgĂ¨abost agus Port RĂ¬gh. RĂ¨ nan 1880an, bha i gu mĂ˛r an sĂ s ann an aimhreit an fhearainn. Bhiodh i tric an lĂ thair aig coinneamhan nan croitearan, 's i ag obair air bĂ rdachd a bha a' toirt spionnadh dha luchd-dĂąthcha.

Chaochail i ann an 1898 ann am Port RĂ¬gh an dĂ¨idh tinneas goirid agus chaidh a tiodhlacadh ri taobh Isaac ann an Cladh a' Chapail an Inbhir Nis.

Chaidh cruinneachadh de a cuid Ă˛rain fhoillseachadh ann an 1891. Chan eil ach 32 de na h-Ă˛rain aice anns a' chruinneachadh, ach 's iad an fheadhainn as fheĂ rr a rinn i.

Latha-breith:

1821

Ă€ľ±łŮ±đ:

SgĂ¨abost san Eilean Sgitheanach

The Adobe Flash player and Javascript are required in order to view a video which appears on this page. You may wish to .

Teacsa

DĂ˛mhnall Meek a' dĂ¨anamh dealbh den bhĂ rd

MĂ iri MhĂ˛r nan Ă˛ran. A' chiad iomradh a chuala mise riamh mu MhĂ iri MhĂ˛r nan Ă’ran, 's ann aig brĂ thair mo sheanmhair ann an Tioradh. Bha esan na shaor ann an Glaschu; dh'ionnsaich e saorsainneachd bhĂ taichean anns na gĂ rraidhean iarrainn air Abhainn Chluaidh aig deireadh na naodhamh linn deug.

Agus nuair a bha esan ag ionnsachadh, a' toirt a-mach a' chiĂąird anns a' ghĂ rradh iarrainn, thĂ inig e gu bhith aig Harland and Wolf mu dheireadh, bhiodh e dol cĂ˛mhla ri Gaidheil eile gu na cĂ¨ilidhean agus gu na cuirmean ann an Glaschu, agus bhiodh MĂ iri MhĂ˛r a' nochdadh.

Agus bhiodh e tric a' bruidhinn oirre agus a' dĂ¨anamh dealbh dha fhĂ¨in air cho mĂ˛r agus cho comasach 's a bha MĂ iri. Nise, bha TeĂ rlach, b' e sin brĂ thair mo sheanmhair, bha e beĂ˛ gus an robh mise 's dĂ˛cha dusan bliadhna a dh'aois, agus bhiodh e bruidhinn air an tĂ¨ a bha seo, MĂ iri MhĂ˛r nan Ă’ran, agus an dealbh a bh' aigesan oirre, 's e dealbh de bhoireannach gu math smachdail, lĂ idir, fada na barail fhĂ¨in, agus tĂ¨ a bha comasach anns a h-uile dĂ˛igh.

Nise, choinnich mi a-rithist ri tĂ¨ agus bha h-athair eĂ˛lach air MĂ iri MhĂ˛r nan Ă’ran. Agus rinn ise dealbh brĂ¨agha dhith nach dĂ¬ochuimhnich mi, mar a bhiodh i nochdadh aig na cĂ¨ilidhean ann an Glaschu, agus bhiodh i air a' sgeadachadh ann am breacan Chlann DĂ˛mhnaill. Bha i cho mĂ˛r 's cho brĂ¨agha, 's bhiodh ultach fraoich aice, agus bhiodh i gluasad am measg an t-sluaigh anns na tallachan anns am biodh i seinn. 'S bhiodh i sgapadh an fhraoich a-null sa nall agus bha 'm boireannach mĂ˛r a bha seo a' tighinn a-staigh do na taighean cĂ¨ilidh agus bha i, mar gum biodh, gan gabhail dĂ¬reach fo h-achlais, mar gum biodh, bha i cho mĂ˛r 's cho smachdail.

Agus dealbh beag eile, tha cuimhne agam nuair a bha mi bruidhinn ri Seoc DĂ˛mhnallach ann am Port RĂ¬gh, Colonel Jock mar a bh' ac' air. Bha esan eĂ˛lach, na bhalach, air MĂ iri MhĂ˛r nan Ă’ran, agus 's e sin cho faisg 's a bha mise riamh air MĂ iri MhĂ˛r nan Ă’ran, gu pearsanta, mar gum biodh - an sgeulachd a bh' aig Colonel Jock dhomh. 'S bha esan ag innse, nuair a bha e na bhalach beag agus nuair a rachadh cuisean ceĂ rr san taigh 's bhiodh iad a' trod ris â€“ dhĂ¨anadh e rudeigin ceĂ rr â€“ bhiodh e teicheadh Ă s an taigh mhĂ˛r ann am Port RĂ¬gh, 's bhiodh e dol air chĂ¨ilidh air MĂ iri MhĂ˛r, biodh e falbh airson fasgadh fhaighinn o MhĂ iri MhĂ˛r, 's dĂ¬on, chuireadh ise dĂ¬on air a' bhalach bheag.

Agus bha seo gu latha a bha seo a rinn e rudeigin san taigh 's bha e dol a dh'fhaighinn a dhalladh air a shon agus theich e, agus dh'fhalbh e gu bothan Cheann na Coille far an robh MĂ iri MhĂ˛r, agus bha fhios aige - bhiodh athair a' tighinn Ă s a dhĂ¨idh, agus gum faigheadh e a' dhalladh bho athair nuair a gheibheadh e greim air.

"Uill," arsa MĂ iri, "staigh thu ann an siud," agus thog i a' sgiorta mĂ˛r a bh' aice, agus chuir i am balach beag a bha seo a-staigh fon sgiorta aice, agus bha Seoc ann a' siud, agus nuair a thĂ inig athair, chan fhaca MĂ iri Seoc. Cha robh sgeul air a' bhalach, bha e air fhalach fo na cĂ˛taichean mĂ˛ra aig MĂ iri. 'S tha sin ag innse dhut an seĂ˛rsa mnĂ a bh' ann am MĂ iri, boireannach mĂ˛r â€“ mĂ˛r, lĂ idir na corp, agus bha i lĂ idir na h-inntinn cuideachd.

Air adhart gu

Cuspairean

Ä˘ą˝¶ĚĘÓĆµ

19mh linn / MĂ iri Nic a' Phearsain

Am BĂ rd

Latha-breith:

Ă€ľ±łŮ±đ:

Teacsa

StiĂąireadh aâ€™ BhBC

Ceangalaichean Ä˘ą˝¶ĚĘÓĆµ

Ä˘ą˝¶ĚĘÓĆµ

19mh linn / MĂ iri Nic a' Phearsain

Am BĂ rd

Latha-breith:

Ă€ľ±łŮ±đ:

Teacsa

Ä˘ą˝¶ĚĘÓĆµ iD

StiĂąireadh aâ€™ BhBC

Ceangalaichean Ä˘ą˝¶ĚĘÓĆµ