 |
 Creaduriaid Hud Myrddin Ddewin
Dychymyg dewin darluniau
Adolygiad Glyn Evans o Creaduriaid Hud Myrddin Ddewin gan Graham Howells. Addasiad Gwyn Thomas. Gomer. £8.99.
Does dim amheuaeth mai Creaduriaid Hud Myrddin Ddewin fydd 'llyfr hosan Dolig' gorau 2008. Anodd rhagweld unrhyw un arall gwell.
Mae yr union faint iawn - cwta bum modfedd efo saith (135x190) ac yn brothio o luniau gyda'r mwyaf anhygoel.
Cyfeiriadur bychan ydi o i gymeriadau chwedlonol oes Myrddin yn amrywio o ddreigiau i dylwyth teg - ac annheg - a choblynnod.
Mae chwe adran: Dreigiau; Tylwyth Teg a Thylwyth Cas; Creaduriaid Cyfarwydd; Creaduriaid dan ddaear; Creaduriaid y dŵr a Chewri a thrigolion y mynyddoedd.
Mae yma bwca a phwca, bwbach a bwci bo, Gwrach y Rhibyn, Cath Palug, Bodach Glas a Chyhyraeth.
Y patrwm yw llun lliwgar gyda dalen o ddisgrifiad gyferbyn.
Yr hanes tu ôl i'r llyfr yw i Graham Howells o Lanelli ddod o hyd i gyfres o lawysgrifau "mewn ogof bellennig ym mynyddoedd Sir Gâr" y "teimlai'n lled hyderus" ei fod yn waith Myrddin ddewin ei hun!
"Ers y darganfyddiad hynod hwnnw, bu Graham wrthi'n ddiwyd yn addasu testun Myrddin ar gyfer y darllenydd modern gan ychwanegu ei ddarluniau unigryw ei hun i ddod â'r wybodaeth hynafol yma'n fyw o flaen dy lygaid," eglurir.
Syniad gwych, wedyn, oedd cael Yr Athro Gwyn Thomas, bardd, ysgolhaig ac arbenigwr ar yr hen chwedlau Cymreig i addasu'r testun.
Ganddo ef hefyd mae rhagair yn gosod Myrddin yn ei amser a'r creaduriaid rhyfeddol sydd yn y gyfrol:
"Y mae'r rhan fwyaf o'r coelion am 'greaduriaid' Myrddin yn hen: fe geir ambell un ohonyn nhw yn ein Mabinogion ni - dyna ichwi'r hen gyfaill Y Twrch Trwyth . . . neu'r Coraniaid," meddai.
"Y mae hen Fyd Arall y Cymry yma, dan yr enw 'Annwn' sef yr hen enw a ddaeth dros y canrifoedd i olygu 'Uffern'," meddai.
Ac mae ganddo air o rybudd:
"Wrth ichwi fynd allan yn y nos gwyliwch rhag Gwragedd Annwn a Chŵn Annwn - maen nhw'n beryglus iawn."
Yn wir mae'n ymddangos bod peryg yn gysylltiedig â'r rhan fwyaf o'r creaduriaid hyn - mae hyd yn oed y Tylwyth Teg yn greaduriaid go wahanol a llawer mwy sinistr nag a dybiwn ni dan arweiniad eu brenin - corniog yn hytrach na choronog - Gwyn ap Nudd !
Mae'r Bwgan, Bwci Bo neu Bwci Bal, wedyn, yn edrych "mor ddychrynllyd fel na ellir byth anghofio unrhyw gyfarfyddiad â hwy".
Y Coraniaid wedyn yn greaduriaid a chlustiau main iawn;
"Fe gariai'r gwynt hyd yn oed y sibrwd distawaf yn unrhyw ran o'r wlad i'w clustiau. Allai neb gynllwynio yn eu herbyn heb iddyn nhw glywed," meddir.
Direidus a "digon clên" yw'r disgrifiad o'r Bwbach ond "gall eu pranciau fod yn drwblus iawn, ac yn arbennig yng nghwmni rhai nad ydyn nhw'n yfed diod gadarn, a gweinidogion".
Y lluniau, wrth gwrs, sy'n gwneud hon yn gyfrol hon yn un amheuthun ac y mae dychymyg Graham Howells yn rhywbeth i ryfeddu ato gan beri i rywun fynd nôl a blaen drwy'r gyfrol yn ddiddiwedd.
Creaduriaid "Myrddin Ddewin" meddai'r clawr - ond yn ei ffordd mae dychymyg yr arlunydd hynod hwn yn ddewinol hefyd.
A phe byddai gofyn i mi ddewis y rhyfeddaf o'i holl greaduriaid byddwn yn mynd am y Sarff-geiliog sy'n edrych mor ofnadwy fod gweld ei hadlewyrchiad ei hun yn ei lladd!
Yr heibrid rhyfeddaf fyw, o'i gweld i gyd, wedi ei deor o wy a ddodwyd gan geiliog a'i ori dan lyffant du neu sarff!
Anodd dychmygu effaith hon a'r creaduriaid eraill ar rywun dan ddylanwad dau'n dri o sieris Dolig go nobl.
Waaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa.
|
|
|  | |  | |  | |  | | |  Sôn amdanynt
Rhestr o'r holl lyfrau sydd wedi cael sylw ar Ä¢¹½¶ÌÊÓƵ Cymru'r Byd.
|
|
|
|  | |  | | |  Gair am air:
Detholiad o ddyfyniadau - ydych chi'n gwybod pwy yw'r awdur?
|
|
|
|
|
Llyfrau - gwefan newydd
Teulu Lòrd Bach
Petrograd
Lôn Goed
Silff y llyfrau diweddar
Hanner Amser
Deryn Glân i Ganu 
Awduron Cymru
Roger Boore
Nadolig a Rhagfyr 2008
Dolennau defnyddiol